Monthly Archives: October 2013

Εικόνα

Με την αύξηση ωραρίου φέτος στους εκπαιδευτικούς, πάω και σε δεύτερο σχολείο να συμπληρώνω ωράριο.  Ένα γυμνάσιο, όχι μακριά από το Λύκειο στο οποίο ανήκω.  Ένα γυμνάσιο, στο οποίο, με είχαν προειδοποιήσει, “διδάσκει και μία φιλόλογος με σκλήρυνση, τη βάζουν να κάνει μάθημα όλες τις ώρες”.

Να εξηγήσω πως, έτσι όπως τα έφερε η ζωή, κανείς δεν έχει καταλάβει τί πέρασα στο σχολείο που ανήκω.  Αφενός δεν είχα διάθεση να το συζητήσω με ανθρώπους που, και να θέλουν, δε θα καταλάβουν ποτέ το μέγεθος της περιπέτειας/τραγωδίας/ταλαιπωρίας, αφετέρου δεν προέκυψε ούτε θεματάκι υγείας για να τους το κάνω θέμα.  Την έκανα πακετάκι την ιστορία μου και την κατάπια, ανάμεσα σε χαρούμενους συναδέλφους που λατρεύουν να μιλανε για οργανικές θέσεις και μειώσεις μισθών.  Γι αυτούς, είμαι η Μαρία και τίποτα άλλο.

Μου είπανε, λοιπόν: “στο γυμνάσιο που θα πας, θα δεις και μία κυρία με σκλήρυνση που δουλεύει είκοσι ώρες” – και το ανέφεραν στο πλαίσιο του καταναγκασμού που έχει πιάσει το Υπουργείο να δουλεύουν πλήρεις ωραρίου όλοι ανεξαιρέτως, είτε μπορούν είτε όχι.  Δεν είναι μόνο η σκλήρυνση, έχω και καρκινοπαθή συνάδελφο, και συνάδελφο με αντιψυχωτική αγωγή.  Δεν είναι πάντα λειτουργικό ή χρήσιμο να μπαίνουν όλοι αυτοί σε τάξεις.  Το Υπουργείο δεν το καταλαβαίνει φέτος, δε δικαιολογεί καμία μείωση ωραρίου, ακόμη κι αν παίρνεις φάρμακα για παρανοϊκές σκέψεις, και έτσι και η κυρία στο γυμνάσιο κάνει όλες τις ώρες της κανονικά.

Τη γνώρισα.  Έχει δική της τάξη στο ισόγειο, και κατεβαίνουν σε αυτή οι μαθητές κάθε ώρα, αντί να μπαίνει αυτή σε τάξεις.  Είναι μία πολύ καλή φιλόλογος, με διαύγεια στη σκέψη και όρεξη για δουλειά.  Τη μετακινούν οι συνάδελφοι στο σχολείο, με το καρότσι.  Καθηλώθηκε πριν τρία χρόνια, άρρωστη είναι περισσότερα από δέκα.  Δεν είναι πάνω από 45 χρονών, και μέχρι πριν τρία χρόνια ανέβαζε στο σχολείο κάθε χρόνο και άλλη παράσταση με τους μαθητές.  Έχει έναν γιο, δε μπόρεσε να κάνει άλλον “λόγω της κατάστασης”, μου είπε, χωρίς να την κατονομάσει.

Κι έτσι, αφού δεν κατονομάστηκε η κατάσταση, έμεινα κι εγώ να μιλάω μαζί της για θέατρο και για τον δικό μου γιο, για όλα τα άλλα δηλαδή πλην της MS που με ενώνει μαζί της, αν και αυτή φαντάζομαι δεν το διανοείται καν.  Δεν ξέρω πώς και αν θα της κάνω κουβέντα.  Φαίνεται πλήρως συμβιβασμένη με την κατάσταση, χωρίς να γκρινιάζει.  Γελάει, κάνει πλάκες, και τρέμει την εφηβεία του γιου της.  Μιλάει για ένα σωρό πράγματα, εκτός από “την κατάσταση”.

Αυτό το ακατονόμαστο της κατάστασης μπορεί όντως να δηλώνει την ήσυχη αποδοχή εκ μέρους της, ή και το ακριβώς αντίθετο, την άρνηση να σπαταλήσεις το σάλιο σου μιλώντας με νέους ανθρώπους για ένα πράγμα που σε βασανίζει και μένει αθεράπευτο.  Καθίσαμε δίπλα δίπλα, μία ώρα στο κενό μας, εγώ κι αυτή, δυο γυναίκες με έναν γιο που ίσως μείνει μοναχοπαίδι “λόγω της κατάστασης”, και που εγώ το φέρω βαρέως, δυο εκπαιδευτικοί που αγαπούν το θέατρο και τη λογοτεχνία.  Μία γυναίκα που θα μπορούσε να είναι ακόμη στα πόδια της και να ανεβάζει και φέτος τις “Νεφέλες” του Αριστοφάνη και να μιλάνε για αυτή όλα τα σχολεία, όπως γινόταν μέχρι πριν τρία χρόνια, και να παίζει σφαλιάρες με τον γιο της, και μία άλλη γυναίκα, με τον δικό της γιο, σε ένα παράλληλο σύμπαν.

Μέθοδος Zamboni, νέες δοκιμές.

Ευχαριστώ την aliki για το άρθρο.

Metodo Zamboni, nuovi test

Μετά τη διαμάχη της Κοπεγχάγης νέες προοπτικές για την ανακάλυψη του ερευνητή από τη Ferrara θα απασχολήσουν τις ευρωπαϊκές και ιταλικές διαστημικές υπηρεσίες στο έργο KosmoMed.

Η ιατρική είναι μια επιστήμη και, όπως όλες οι επιστήμες, δεν είναι πάντα τέλεια. Ακόμη και η ανθρώπινη ανατομία θα έπρεπε να είναι πάντα τέλεια, αλλά, δυστυχώς, όπως ο κόσμος και η καθημερινότητα που μας περιβάλλει μας έχουν αποδείξει, υπάρχουν επίσης «ανωμαλίες». Μερικές από αυτές τις ανωμαλίες οφείλονται σε λόγους πιο γνωστούς από άλλους, και τέτοιες είναι και οι θεραπείες τους. Σε άλλες διαταραχές, ωστόσο, το να αναζητούνται άλλες πιθανές νέες θεραπείες σημαίνει οτι πάνε “κόντρα”, τραγουδούν έξω από το χορό, συγκρούονται με πραγματικότητες που θα μπορούσε να είναι «άβολες».  Στο επίκεντρο των επιστημονικών δεδομένων, είναι κι ένας άλλος κόσμος, αυτός των ασθενών και των οικογένειών τους, οι οποίοι φιλοδοξούν για μια καλύτερη ζωή, πιο “κανονική”. Η επιστήμη θα έπρέπε να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση, δεν θα έπρεπε να νικά εκείνος που φωνάζει πιο δυνατά, αλλά εκείνος που νοιάζεται περισσότερο.

Η σκλήρυνση κατά πλάκας (MS) επηρεάζει περίπου 65.000 άτομα στην Ιταλία και μερικά εκατομμύρια σε όλο τον κόσμο ενώ οι αριθμοί αυξάνονται χρόνο με το χρόνο, ίσως και λόγω των βελτιωμένων διαγνωστικών δυνατοτήτων, αλλά εξακολουθεί να θεωρείται μια σπάνια ασθένεια. Υπάρχουν και άλλες σπάνιες ασθένειες για τις οποίες δεν υπάρχει υπάρχει τόσο μεγάλη διαφήμιση, οπότε γιατί τόση πίκρα ειδικά για την ΣΚΠ; Ο Paolo Zamboni από το Πανεπιστήμιο της Ferrara υποστηρίζει ότι οι ανωμαλίες που συχνά απαντώνται σε ασθενείς με ΣΚΠ βρίσκονται στο επίπεδο της φλεβικής επιστροφής του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού, τη γνωστή “εγκεφαλική φλεβική ανεπάρκεια”, πιο γνωστή με το ακρωνύμιο CCSVI. Τα τελευταία τρία χρόνια έχει εξαπολυθεί μια πραγματική διαμάχη μεταξύ των υποστηρικτών και αυτών που αντιτίθενται σε αυτή την “θεωρία Zamboni”. Το τελευταίο κεφάλαιο γράφτηκε πρόσφατα στη Δανία, όπως αναφέρεται παρακάτω. Η προσωπική μου εμπειρία ως ειδικός στην αγγειοχειρουργική και στις αγγειακές διαγνωστικές μεθόδους για πάνω από 30 χρόνια δημοσιεύθηκε στο Acta Phlebologica πριν από ένα χρόνο, εκθέτοντας τη μελέτη με Doppler 823 ασθενών με σκλήρυνση κατά πλάκας.

Εδώ βρέθηκε η παρουσία των ανωμαλιών της εγκεφαλικής φλεβικής επιστροφής στο 90% των περιπτώσεων, με τυχαιοποιημένο συνδυασμό με φλεβογραφία, αντί του 5% των ανωμαλιών σε 60 υγιή άτομα της ομάδας ελέγχου. Η προσοχή μου εστιάστηκε στην ομάδα ελέγχου των ασθενών που υπεβλήθησαν σε θεραπεία, συνήθως με αγγειοπλαστική των φλεβικών ανωμαλιών, με μια συλλογή δεδομένων, τα οποία χωρίστηκαν ανάλογα με τη σοβαρότητα της νόσου και το χρόνο που έχει περάσει από την επέμβαση (3-30 μήνες), καθώς και την υποχώρηση των συμπτωμάτων που αναφέρθηκαν από τους ασθενείς και τις διάφορες αλλαγές τους. Οι ασθενείς είναι πολύ συνεργάσιμοι, γνωρίζοντας το γεγονός ότι τα δεδομένα που συλλέγονται είναι για στατιστικούς λόγους με παντελή απουσία σύγκρουσης συμφερόντων. Το Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την αντιμετώπιση και τη θεραπεία της σκλήρυνσης κατά πλάκας (ECTRIMS) είναι μια τακτική εκδήλωση που λαμβάνει χώρα στην Κοπεγχάγη και που ανοίγει τακτικά κάθε χρόνο τη διαμάχη για την επιστημονική ανακάλυψη που έγινε από τον καθηγητή Paolo Zamboni, ο οποίος υποστηρίζει μια συσχέτιση μεταξύ του CCSVI και κάποιων σημαντικών νευρολογικών ασθενειών, όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας. Η χρόνια εγκεφαλονωτιαία φλεβική ανεπάρκεια (CCSVI) που ανακαλύφθηκε από τον Zamboni μπορεί να είναι σύμφωνα με τον επιστήμονα από τη Ferrara η αιτία που συμβάλλει σε πολλές νευρολογικές διαταραχές, όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας.

Αυτό το έτος, το δελτίο ειδήσεων που βγήκε από το ECTRIMS και προαναγγέλθηκε στον τύπο ήταν η απόρριψη της πλέον γνωστής “μεθόδου Zamboni” με 4 μελέτες, 3 από τον Καναδά και μια ιταλική, οι οποίες ξεκαθάρισαν την απουσία σύνδεσης μεταξύ της νόσου και της εγκεφαλονωτιαίας φλεβικής ανεπάρκειας. Το άλλο νέο, ωστόσο, είναι αυτό των άλλων 14 μελετών που έχουν αποδείξει σημαντική συσχέτιση με την παρουσία της ΣΚΠ σε αυτούς τους οποίους ανιχνεύεται το CCSVI . Αυτή η είδηση για κάποιο λόγο δεν δόθηκε! Προφανώς, είναι πάντα ένα ζήτημα του ποιός φωνάζει πιο δυνατά και έχει τα μέσα για να το κάνει. Για εκείνους που δεν είναι άρρωστοι, ή για τους γιατρούς που δεν βρίσκονται μεταξύ αυτων που έχουν πρωταρχικά συμφερόντα στη μελέτη της εγκεφαλικής φλεβικής επιστροφής, όλα αυτά μπορεί να φαίνονται απλά σαν ένας πόλεμος αριθμών, ή ένα τράβηγμα της κουβέρτας από τη μία ή την άλλη πλευρά, το βέβαιο είναι ότι αυτό συμβαίνει αφήνοντας τον άρρωστο μέσα στη σύγχυση και απογοητεύουν εκείνους που πιστεύουν στην έρευνα και συνεχίζουν να κυνηγούν το όνειρο της θεραπείας των πολλών. Τα γεγονότα, όμως, μιλούν περισσότερο από τα λόγια και τα γεγονότα λένε ότι η διάγνωση με υπερηχογράφημα Doppler, η οποία απαιτεί επίσης ένα επίπεδο κατάρτισης και συγκεκριμένης εμπειρίας, αποτελεί αντικείμενο των 4 αποτυχιών που αναφέρθηκαν από την Corsera. Όμως όταν η διαγνωστική προσέγγιση γίνεται χρησιμοποιώντας φλεβογραφία με καθετήρα, κατά μέσο όρο η χρόνια εγκεφαλονωτιαία φλεβική ανεπάρκεια βρίσκεται σε τουλάχιστον 90% των περιπτώσεων ασθενών με σκλήρυνσης κατά πλάκας. Η διαπίστωση αυτή τεκμηριώνεται από 12 διεθνείς μελέτες που διεξήχθησαν σε 8 διαφορετικές χώρες. Δίνεται έτσι η εντύπωση ότι γι’ αυτό η διαφωνία για το CCSVI έχει γίνει ένα κοινό είδος κλισέ που χρησιμεύει μόνο στην ανάγκη να συσκοτίσει, έστω και αδέξια, τις τρέχουσες ειδήσεις που προκύπτουν από τη βιβλιογραφία.

Και η επιβεβαίωση αυτού φαίνεται να μας δίνεται ακριβώς απ’ αυτό που συνέβη αυτή την εβδομάδα στην Κοπεγχάγη, όταν ανακοινώθηκε στον τύπο η απόρριψη της μεθόδου Zamboni. Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες από τις μελέτες επιβεβαιώνουν την επικράτηση της χρόνιας εγκεφαλονωτιαίας φλεβικής ανεπάρκειας στη σκλήρυνση κατά πλάκας, και είναι διαθέσιμες σε τρεις μετα -αναλύσεις σχετικές με το θέμα: Laupacis, Cmaj 2011; Tsivgoulis Ther Adv Neur Dis 2013; Brittany Vasc Endovasc Surg 2013. Αυτές οι μετα-αναλύσεις επιβεβαιώνουν τη σημαντική επικράτηση του CCSVI στη σκλήρυνση κατά πλάκας. Μόνο 6 από 19 μελέτες αρνούνται τη συσχέτιση μεταξύ του CCSVI και της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Όμως, ενώ οι δύο πρώτες μετα-αναλύσεις έδειξαν ετερογένεια μεταξύ των μελετών, η τρίτη με μια πιο περιορισμένη ανάλυση κατέδειξε σαφώς ένα σημαντικό διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης της σκλήρυνσης κατά πλάκας, όταν ανιχνεύεται το CCSVI, χωρίς καμία ετερογένεια. Τώρα, ακόμη και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος ( ESA) και η Ιταλική Υπηρεσία Διαστήματος (ASI) έχουν αποφασίσει να υποστηρίξουν με την τεχνολογία τους τη μέθοδο Zamboni και το κάνουν μέσα από το έργο τους KosmoMed. Χάρη στην KosmoMed επικυρώνεται πράγματι μια νέα δομή που θα είναι σε θέση να διερευνήσει το CCSVI με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Αυτή η επικύρωση θα έχει επίσης την υποστήριξη μιας σειράς από μελέτες που η αστροναύτης μας Samantha Cristofaretti θα συνεχίσει στο Διάστημα.

Η συζήτηση συνεχίζεται, οι ασθενείς ελπίζουν, η ασθένεια δεν περιμένει. Η λογική θα ήθελε οι δυνάμεις να ενωθούν με μοναδικό σκοπό να βελτιώσουν την πολύ επιθυμητή ποιότητα ζωής και την πιο αποτελεσματική θεραπεία. Δεν νικά αυτός που φωνάζει πιο δυνατά.

Υπέρ του CCSVI

Funding CCSVI research is/was a waste of valuable time, money and intellectual energy: No

“Η άποψή μας είναι ότι μόνο τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες και τυφλές δοκιμές της ενδοαγγειακής θεραπείας για το CCSVI θα πρέπει να γίνονται, μετά από μια σαφή διάγνωση του CCSVI. Επιπλέον, η επίδραση της επέμβασης δεν μπορεί να εξεταστεί μέχρι να βελτιστοποιηθούν οι διαδικασίες και να οριστούν πλήρως τα αποτελέσματα της αγγειοπλαστικής.  Το CCSVI έχει συσχετισθεί με συμπτώματα όπως πονοκέφαλο, κόπωση, διαταραχές ύπνου και δυσαυτονομία, που υποκειμενικά βελτιώθηκαν σε ασθενείς οι οποίοι είχαν υποβληθεί σε ενδοαγγειακή θεραπεία.  Ωστόσο, είναι ασαφές αυτή τη στιγμή αν η διόρθωση του CCSVI μπορεί να οδηγήσει σε αντικειμενικά μετρήσιμες βελτιώσεις αυτών των συμπτωμάτων.  Έτσι, χρειάζεται συμπληρωματική έρευνα και προσπάθεια.  Κατά τη γνώμη μας, η εντατική έρευνα δεν μπορεί να εγκαταλειφθεί μέχρι να προκύψουν σαφείς και ενιαίες απαντήσεις.  Παρά το γεγονός ότι κρίνεται επείγον να καθοριστεί αν η χρηματοδότηση της έρευνας για το CCSVI είναι / ήταν χάσιμο πολύτιμου χρόνου, χρήματος και πνευματικής ενέργειας, η πρόσφατη συσσωρευμένη γνώση υποστηρίζει την ανάγκη για τη συνέχιση αυτής της έρευνας. 

Εν κατακλείδι, αν και το CCSVI έχει εγείρει μια μεγάλη διαμάχη και συζήτηση στη νευρολογική κοινότητα, έχει προκαλέσει επίσης την ανάγκη για μελέτες που θα πρέπει να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση της λειτουργίας και του ρόλου του εξω-κρανιακού φλεβικού συστήματος.  Η εισαγωγή ποσοτικών κριτηρίων που μπορούν να καθορίσουν το βαθμό της εξωκρανιακής δομικής και αιμοδυναμικής βλάβης σε μελλοντικές μελέτες συνδυασμένης προσέγγισης θα πρέπει να προτιμάται από μία απλή διάγνωση CCSVI.  Η ικανότητα να καθορίσουμε και ανιχνεύσουμε εξω-κρανιακές ανωμαλίες φλεβικής ροής που μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές αιμοδυναμικές μεταβολές με κλινικές συνέπειες είναι ένα ουσιαστικό απαραίτητο βήμα προς μια καλύτερη κατανόηση του πιθανού ρόλου τους στη γήρανση και στις νευροεκφυλιστικές και φλεγμονώδεις παθήσεις του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, όπως η MS”.

Τάδε έφη Zivadinov, απαντώντας σε ισχυρισμούς νευρολόγων πως το CCSVI υπήρξε χάσιμο χρήματος, χρόνου και ενέργειας.

Η σκλήρυνση σε νούμερα

Το παρόν άρθρο αποτελεί μία επισκόπηση παλαιότερων αναφορών σχετικά με τις συνέπειες της σκλήρυνσης στον εγκέφαλο, στις σχέσεις, στην ψυχολογία, στην κοινωνία.  Χάριν ευσύνοπτης σύνταξης, δε θα παραθέσω τις εργασίες δίπλα από κάθε νούμερο, τις διαθέτω όμως για κάθε ενδιαφερόμενο.

- Η ατροφία του εγκεφάλου συμβαίνει στην πλειοψηφία των ασθενών με σκλήρυνση σε όλα τα στάδια της νόσου, επιταχύνεται με τον χρόνο και συνάδει με την πρόοδο της ασθένειας.

- Σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, οι ασθενείς με σκλήρυνση έχουν 40% περισσότερες πιθανότητες να χωρίσουν ή πάρουν διαζύγιο, και μάλιστα νωρίς.

- 10 χρόνια μετά τη διάγνωση, οι μισοί ασθενείς με σκλήρυνση είναι ήδη άνεργοι.  Όταν φτάσουν να χρειάζονται αναπηρικό καροτσάκι, περισσότεροι από το 80% είναι άνεργοι.

- Τη στιγμή του πρώτου κλινικά μεμονωμένου επεισοδίου, περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς εμφανίζουν ήδη ελλείμματα, σε δύο τουλάχιστο γνωστικές περιοχές.

- Οι ασθενείς με σκλήρυνση έχουν δύο έως εφτά φορές περισσότερες πιθανότητες να αυτοκτονήσουν.

- O μέσος χρόνος που χρειάζεται ένας ασθενής για να βασίζεται σε βακτηρία είναι είκοσι χρόνια, σε αναπηρικό καροτσάκι τα τριάντα χρόνια.

- Η ποιότητα ζωής των ασθενών με σκλήρυνση με EDSS μεγαλύτερο του 9 (καθηλωμένος στο κρεβάτι) θεωρείται από την κοινωνία χειρότερη από τον θάνατο.

- Η σκλήρυνση μειώνει το προσδόκιμο ζωής κατά περίπου οκτώ χρόνια, ενώ οι μισοί ασθενείς πεθαίνουν από επιπλοκές της σκλήρυνσης.

- Μετά από ένα έστω επεισόδιο οπτικής νευρίτιδας, το 20% των νευρικών ινών χάνονται από το οπτικό νεύρο.

- Σε κάθε κυβικό χιλιοστόμετρο μίας εστίας σε οξεία φάση υπάρχουν περισσότεροι από 11,000 κατατμημένοι νευράξονες, σε σχέση με τον έναν/λιγότερο από έναν των υγιών.

- Στη σκλήρυνση υπάρχει εκτεταμένη απομυελίνωση και νευροεκφυλισμός και στη φαιά ουσία.

- Οι εγκέφαλοι των ασθενών με σκλήρυνση συρρικνώνονται σε ποσοστό 0.5-1.0% κάθε χρόνο, όταν το ποσοστό ατροφίας των υγιών είναι 0.1-0.4%.

Τις “κακές” ειδήσεις τις ποστάρουμε, γιατί αυτές κινητοποιούν σε δράση, και όχι τα ευχολόγια πως “όλα θα πάνε καλά”.  Οι ασθενείς πρέπει να είναι ενημερωμένοι για τα χειρότερα και να επιζητούν να αλλάξουν τις συνθήκες προς το καλύτερο.  Τα χειρότερα δεν αφορούν πάντοτε τους “άλλους”, δυστυχώς.  Όπως έλεγε και ο αγαπημένος μου συγγραφέας, αν έχει μία ελπίδα αυτός ο κόσμος να αλλάξει προς το καλύτερο, αυτό θα συμβεί από τους απαισιόδοξους.  Γιατί, στην προκειμένη, ο απαισιόδοξος είναι ο ρεαλιστής.

Η υψηλή κατανάλωση λιπαρών επιδεινώνει τη φλεγμονή

High Fat Diet Exacerbates Neuroinflammation in an Animal Model of Multiple Sclerosis by Activation of the Renin Angiotensin System.

Υπάρχουν ενδείξεις, όχι αποδείξεις, πως η υψηλή κατανάλωση λιπαρών επιδεινώνει τη σκλήρυνση.  Στην παρούσα έρευνα, φάνηκε πως μία “κακή” διατροφή σε ποντίκια με πειραματική αλλεργική εγκεφαλοπάθεια έκανε τη φλεγμονή πολύ χειρότερη από μία φυσιολογική διατροφή.

Επιπλέον, αυτό που έδειξε η έρευνα και μάλλον μας αφορά είναι πως μία διατροφή πλούσια σε λιπαρά ενεργοποιεί το σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης, ένα σύστημα που ρυθμίζει την αρτηριακή πίεση και τον όγκο των υγρών στο σώμα.  Η αγγειοτενσίνη ΙΙ, όταν ενεργοποιείται, έχει αγγειοσυσταλτικές ιδιότητες με συνέπεια την αύξηση της αρτηριακής πίεσης.  Τα αγγεία “κλείνουν”, η πίεση αυξάνεται, το CCSVI επιδεινώνεται.