Tag Archives: διάφραγμα

Ανταπόκριση του ιατρού κ. Νικόλαου Λιάση

Διπλά τα καλά νέα, νομίζω: αφενός γιατί υπήρξε και ελληνική αντιπροσώπευση στο συνέδριο της Μπολώνια, αφετέρου γιατί η φωνή αυτής της αντιπροσώπευσης φέρει θετικές ειδήσεις.  Το ccsvitalk.gr απευθύνθηκε στον ιατρό κ. Νικόλαο Λιάση με ερωτήματα για το CCSVI μετά τη συμμετοχή του στο πρώτο διεθνές συνέδριο του ISNVD.  Οι ερωτήσεις απαντήθηκαν και ο γιατρός μοιράστηκε μαζί μας τις εντυπώσεις από Ιταλία.  Τον ευχαριστούμε θερμά.

Αναδημοσιεύονται επακριβώς οι ερωτήσεις της Neutralis – η εν λόγω συντάκτρια προτίθεται να συνεχίσει αυτόν τον κύκλο ερωταπαντήσεων και με άλλους γιατρούς, με την ελπίδα πως όσο περισσότεροι οι εμπλεκόμενοι, τόσο μεγαλύτερα τα οφέλη για όλους.

Καλή ανάγνωση!

κ. Νικόλαος Λιάσης: Αρχικά πριν να απαντήσω στις ερωτήσεις σας, θα ήθελα να καταθέσω την προσωπική μου εμπειρία από τη συμμετοχή στο Πρώτο Παγκόσμιο Συνέδριο του Neurovascular Imaging (ISNVD), το μεγαλύτερο μέρος του οποίου αφιερώθηκε στη Χρόνια Εγκεφαλονωτιαία Φλεβική Ανεπάρκεια (CCSVI). Αν κι έχω παρευρεθεί και σε άλλα meetings και βεβαίως έχουμε συναντηθεί αρκετές φορές με τον καθηγητή Zamboni, το πρώτο αυτό συνέδριο ήταν δομημένο και οργανωμένο με καλεσμένους ομιλητές πολύ σημαντικές προσωπικότητες από όλο τον κόσμο, από την Αμερική, τον Καναδά, από την Αυστρία, από την Ελβετία, από την Αγγλία, από την Ιορδανία, από την Πολωνία, από την Αυστραία κλπ., ενώ είχα την τιμή να είμαι προσκεκλημένος ομιλητής και να αντιπροσωπεύω την Ελλάδα, όπου μάλιστα παρουσίασα και μία πρωτοποριακή μέθοδο απεικόνισης των σφαγίτιδων φλεβών και των σπονδυλικών, αλλά και της αζύγου με μαγνητική φλεβογραφία και 3D ανασύνθεση των εικόνων και ενδοσκοπική εικονική απεικόνιση των έσω σφαγίτιδων φλεβών. Επίσης, κάτι άλλο που θα ήθελα να συμπληρώσω, είχα την ευκαιρία σε αυτό το παγκόσμιο συνέδριο να συναντήσω μεγάλες προσωπικότητες όπως είναι ο Haacke, o Zivadinov, o Sclafani, βεβαίως με τον Paolo Zamboni και με πολλούς άλλους, τον Schelling από την Αυστρία, τον Tom Hacke από την Γλασκώβη, τον Nick Morison, ο οποίος ήταν ο προηγούμενος πρόεδρος του American Venus Forum, τον Hewitt, τον Elkins, τον Franceschi και άλλους, να συζητήσουμε και να ανταλλάξουμε απόψεις. Καταλήγοντας, και απ’ αυτές τις συζητήσεις αλλά και απ’ όλες τις εργασίες του συνεδρίου, το μήνυμα νομίζω ότι είναι αρκετά αισιόδοξο. Οι περισσότεροι ασθενείς, οι οποίοι οδηγήθηκαν σε αγγειοπλαστική, γνώρισαν σημαντική βελτίωση σε ένα ποσοστό το οποίο ξεπερνούσε το 90%. Βεβαίως, χρειαζόμαστε μια σημαντικά μεγάλη πολυκεντρική μελέτη, στην οποία θα τηρηθούν αυστηρά πρωτόκκολλα, η οποία ήδη διενεργείται και στην οποία έχω την τιμή να συμμετέχω. Θα ήθελα να προσθέσω επίσης ότι ήμουν στην επιστημονική επιτροπή, την πρώτη μέρα του συνεδρίου, η οποία διαφοροποίησε τα κριτήρια και τα έκανε πιο αυστηρά όσον αφορά τον χαρακτηρισμό ύπαρξης ή όχι χρόνιας εγκεφαλονωτιαίας φλεβικής ανεπάρκειας σε ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας.

Τελειώνοντας και πριν αρχίσω να απαντώ στις ερωτήσεις, θα ήθελα να να καταθέσω και την προσωπική μου άποψη. Είμαι, συγκρατημένα βέβαια, αλλά αισιόδοξος και μάλιστα θα έλεγα ότι είναι άδικο να απορρίπτεται μία θεωρία, χωρίς καν να τη γνωρίζουμε, ενώ είναι επίσης επικίνδυνο να αποδεχόμαστε εύκολα μια θεωρία ή μια απολύτως διαφορετική άποψη με τη μέχρι τώρα επικρατούσα για τη σκλήρυνση κατά πλάκας, χωρίς να διερευνήσουμε κάνοντας διπλές, τυφλές μελέτες, οι οποίες θα είναι και οι μόνες που θα αποδείξουν αντικειμενικά τη χρησιμότητα και το πόσο βάσιμη είναι η νέα θεώρηση των πραγμάτων. Πιστεύω ότι αυτό το πρώτο παγκόσμιο συνέδριο έδωσε την ώθηση σε όλους μας, τη δύναμη και την ελπίδα να συνεχίσουμε μελετώντας ασθενείς νέας ηλικίας στην πλειονότητά τους οι οποίοι ταλαιπωρούνται σε όλη τους τη ζωή και νομίζω ότι η βελτίωση της ποιότητας ζωής είναι μοναδικός στόχος και σκοπός μας.

1.    Γιατί η φλεβική ανεπάρκεια είναι συνηθέστερη σε γυναίκες?

Η φλεβική ανεπάρκεια  των κάτω άκρων αποτελεί μία από τις συχνότερες νόσους των δυτικών χωρών ενώ παγκοσμίως η νόσος υπολογίζεται ότι προσβάλλει το 10-20% του ενήλικου πληθυσμού. Η εξέλιξη της νόσου θεωρείται ότι συσχετίζεται με την ορθοστασία. Οι φλεβικοί κιρσοί είναι συχνότεροι στις γυναίκες, η συχνότητά τους αυξάνεται με την ηλικία ενώ θεωρείται ότι επηρεάζεται και από το επάγγελμα και το οικογενειακό ιστορικό. Από την πλειονότητα των δημοσιευμένων επιδημιολογικών μελετών προκύπτει ότι το φύλο αποτελεί κύριο παράγοντα κινδύνου, με την αναλογία γυναικών/ανδρών να κυμαίνεται από 1.5 έως 3.5. Επίσης, σύμφωνα με τα βιβλιογραφικά δεδομένα υπάρχει θετική συσχέτιση της εγκυμοσύνης με τη δημιουργία κιρσών, με την αύξηση της φλεβικής πίεσης λόγω της αύξησης του κυκλοφορούντος όγκου αίματος και τη συμπίεση των λαγονίων φλεβών από την εγκυμονούσα μήτρα, στα προχωρημένα στάδια της κύησης, να θεωρούνται ως βασικές αιτίες. Ωστόσο, έχει πρόσφατα αναφερθεί ότι η κύρια αιτία της δημιουργίας κιρσών είναι η επίδραση των γυναικείων ορμονών, των οιστρογόνων, στο φλεβικό τοίχωμα όπου προκαλούν μείωση του τόνου των λείων μυϊκών ινών, οδηγώντας στην διάταση της φλέβας και τη δημιουργία κιρσών.

2.    Η βιβλιογραφία της πολλαπλής σκλήρυνσης αναφέρει αυξημένο κίνδυνο υποτροπών μετά την εγκυμοσύνη.  Τί αλλάζει στο φλεβικό δίκτυο την περίοδο της εγκυμοσύνης/λοχείας?

Η πολλαπλή σκλήρυνση αποτελεί χρόνια φλεγμονώδη νόσο του κεντρικού νευρικού συστήματος που έχει ως αποτέλεσμα την απομυελίνωση και την απώλεια νευραξόνων. Η παθογένεση της νόσου δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως όμως περιλαμβάνει την παθολογική χημική και κυτταρική ανοσολογική απόκριση σε ένα αδιευκρίνιστο μέχρι σήμερα αντιγόνο. Η εγκυμοσύνη αντιπροσωπεύει μια φυσιολογική μεταβατική περίοδο ανοσολογικής ανοχής προκειμένου να αποφευχθεί η αποβολή του εμβρύου και συσχετίζεται συχνά με μείωση της δραστηριότητας των αυτοάνοσων παθήσεων, περιλαμβανομένης και της πολλαπλής σκλήρυνσης. Έχει αποδειχθεί ότι η συχνότητα υποτροπών μειώνεται κατά τη διάρκεια του τελευταίου τριμήνου της κύησης όμως αυξάνεται κατά το πρώτο τρίμηνο της λοχείας συγκριτικά με εκείνη που παρατηρείται πριν τη σύλληψη. Γενικά η μειωμένη συχνότητα υποτροπών κατά την κύηση μπορεί να οφείλεται σε τροποποίηση της κυτταρικής ανοσίας που συσχετίζεται με διάφορους παράγοντες που περιλαμβάνουν τις γυναικείες ορμόνες οι οποίες φαίνεται ότι εμπλέκονται στην ρύθμιση της ανοσολογικής απάντησης. Στην ουσία η επίδραση των οιστρογόνων στην ανοσολογική απάντηση εξαρτάται από την ποσότητά (επίπεδο) τους. Χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων διευκολύνουν την προφλεγμονώδη κυτταρική ανοσολογική απόκριση ενώ τα σχετικά υψηλά επίπεδα των ορμονών, όπως παρατηρείται στην κύηση επάγουν αντιφλεγμονώδη απόκριση.

Για τον λόγο αυτό έχει προταθεί, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμα καθιερωθεί, η χορήγηση προγεστίνης σε υψηλές δόσεις σε συνδυασμό με οιστραδιόλη σε προστατευτική για το ενδομήτριο δοσολογία ως προσπάθεια μείωσης της συχνότητας των υποτροπών της νόσου κατά τη λοχεία.

Διάφορες μελέτες που αφορούν στην ιστοπαθολογία της χρόνιας φλεβικής ανεπάρκειας και των κιρσών έχουν επισημάνει το ρόλο των γυναικείων ορμονών στην αποδιοργάνωση του φλεβικού τοιχώματος, κυρίως της στιβάδας των λείων μυϊκών ινών, που συμβάλει στη δημιουργία κιρσών.

Είναι γνωστό ότι το ενδοθήλιο συμμετέχει με ενεργό τρόπο στην φλεγμονώδη και ανοσολογική απόκριση του αγγειακού τοιχώματος. Στην εγκυμοσύνη προκαλούνται μεταβολές στο ενδοθήλιο λόγω υποξίας, εξαιτίας της φλεβικής στάσης που οφείλεται στην αύξηση του κυκλοφορούντος όγκου αίματος και στα πιεστικά φαινόμενα που προκαλεί η εγκυμονούσα μήτρα στα λαγόνια αγγεία. Οι προαναφερθείσες μεταβολές του ενδοθηλίου επίσης συμβάλουν στη δημιουργία κιρσών.

3.    Οι ανωμαλίες που περιγράφει το CCSVI είναι συγγενείς εμβρυολογικές ανωμαλίες.  Ωστόσο, μπορεί να επιδεινώνονται με τον χρόνο?

Το σύνδρομο της χρόνιας εγκεφαλονωτιαίας φλεβικής ανεπάρκειας (CCSVI) έχει περιγραφεί σε ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση και χαρακτηρίζεται από την παρουσία στένωσης στις έσω σφαγίτιδες φλέβες ή/και την άζυγο, ημιάζυγο φλέβα, διάνοιξη παράπλευρων αγγείων και ανεπαρκή φλεβική παροχέτευση του κεντρικού νευρικού συστήματος. Η περισσότερο δημοφιλής υπόθεση υποστηρίζει ότι οι στενωτικές βλάβες προέρχονται από διαταραχή της εμβρυϊκής ανάπτυξης των φλεβικών στελεχών κατά το όψιμο στάδιο αυτής. Το σύνδρομο έχει αναγνωριστεί πολύ πρόσφατα, μόλις το 2008 από τον καθηγητή Zamboni σε ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές που να αφορούν στην φυσική εξέλιξη των αγγειακών βλαβών με την πάροδο του χρόνου, ενώ θα πρέπει να επισημανθεί ότι στους ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση που ανευρίσκονται στενώσεις στις εξωκρανιακές φλέβες η συνήθης, ωστόσο όχι καθιερωμένη πρακτική είναι η ενδοαγγειακή αποκατάσταση των στενώσεων και όχι η παρακολούθηση της φυσικής τους εξέλιξης και πορείας. Είναι κοινώς αποδεκτό ότι η αποκατάσταση των στενώσεων θα πρέπει να πραγματοποιείται στα πλαίσια ελεγχόμενων κλινικών μελετών και μόνον. Πρόσφατα δεδομένα υποστηρίζουν ότι το σύνδρομο της CCSVI μπορεί να επιδεινωθεί και να καταστεί περισσότερο εμφανές καθώς εξελίσσεται η πολλαπλή σκλήρυνση χωρίς όμως μέχρι σήμερα να έχει αυτό αποδειχθεί.

4.  Περιγράψτε μας τις συνηθέστερες ανωμαλίες των σφαγίτιδων φλεβών και της αζύγου.

Οι συνηθέστερες ανωμαλίες των σφαγίτιδων φλεβών που περιγράφονται στο σύνδρομο της CCSVI είναι η παρουσία στενωτικού δακτυλίου, η στένωση λόγω ενδοαυλικού διαφράγματος και η διαταραχή της λειτουργικότητας της φλεβικής βαλβίδας, με τη μορφή της διαταραχής της κινητικότητας των γλωχίνων, που έχει ως αποτέλεσμα την φλεβική ανεπάρκεια. Λοιπές ανωμαλίες της έσω σφαγίτιδας φλέβας που έχουν αναφερθεί είναι η υποπλασία ή ατρησία αυτής. Οι συχνότερες ανωμαλίες που αφορούν την άζυγο φλέβα είναι η απόφραξη της συμβολής της με την άνω κοίλη φλέβα από ενδοαυλική μεμβράνη, η περιέλιξή της γύρω από τον άξονά της ενώ λιγότερο συχνά αναγνωρίζεται η παρουσία ενδοαυλικού διαφράγματος και η υποπλασία της αζύγου φλέβας.

5.    Ξέρουμε πως το CCSVI, ως εμβρυολογική ανωμαλία, δεν είναι αποτέλεσμα ούτε της σκλήρυνσης ούτε άλλης νόσου. Έχετε υπόψη σας, ωστόσο, άλλες ασθένειες ή καταστάσεις που έχουν ως αποτέλεσμα τη φθορά των εν λόγω φλεβών?

Λοιπές παθολογικές καταστάσεις που αφορούν την έσω σφαγίτιδα φλέβα πλην εκείνων που ανευρίσκονται στο σύνδρομο CCSVI είναι η θρόμβωση και απόφραξη της φλέβας, που παρατηρείται κυρίως σε καρκινοπαθείς ή ως ιατρογενής επιπλοκή, η ατρακτοειδής ή σακκοειδής διάταση του αυλού της (φλεβική εκτασία ή ανεύρυσμα) ενώ σπάνια αναφέρεται ο αναδιπλασιασμός του στελέχους της που αφορά κυρίως το ανώτερο τραχηλικό της τμήμα. Οι ανωμαλίες της αζύγου φλέβας συνήθως περιορίζονται στην εξωαυλική συμπίεση του αυλού της από ενδοθωρακικούς όγκους και στην ανώμαλη παροχέτευση της κάτω κοίλης φλέβας στην άζυγο φλέβα λόγω ασυνέχειάς της (azygos continuation of the inferior vena cava) η οποία έχει ως αποτέλεσμα τη διάταση της αζύγου. Πρωτοπαθής διάταση της αζύγου φλέβας με τη μορφή του ανευρύσματος ή του φλεβικού κιρσού είναι σπάνια και μπορεί να συνδυάζεται με θρόμβωση του ανευρυσματικού σάκου ενώ έχει αναφερθεί και η περίπτωση καρκινικής θρόμβωσης ως επιπλοκή καρκινώματος αριστερού νεφρού.

6.    Υπάρχουν ασθενείς που εμφανίζουν πρόβλημα μόνο στην άζυγο; Γιατί ναι ή όχι?

Κατά τον αγγειακό έλεγχο των ασθενών με CCSVI διαπιστώθηκε ότι σε ορισμένους υπήρχαν πολλαπλές αγγειακές στενώσεις στην άζυγο φλέβα και στις οσφυϊκές φλέβες χωρίς να αναγνωρίζονται βλάβες στις σφαγίτιδες φλέβες στους μισούς περίπου εξ’ αυτών. Η αιτιολογία του εν λόγω ευρήματος δεν είναι γνωστή μέχρι σήμερα.

7.    Είναι δυνατόν μια στένωση σφαγίτιδας να συνεχίζεται εντός του κρανίου?

Οι στενωτικές βλάβες των σφαγίτιδων φλεβών που αναγνωρίζονται κατά τη διερεύνηση του συνδρόμου CCSVI εντοπίζονται κυρίως στο περιφερικό της τμήμα χωρίς να έχει αναφερθεί στη βιβλιογραφία η επέκταση της στένωσης ενδοκρανιακά.

8.    Επαναληπτικό μπαλονάρισμα σφαγίτιδας ενέχει τον κίνδυνο ξεχειλώματος?

Η ενδοαγγειακή αποκατάσταση των στενώσεων της σφαγίτιδας φλέβας συνίσταται στην διάτασή της με αεροθάλαμο (μπαλόνι) και εφόσον διενεργείται σε εξειδικευμένα κέντρα έχει αποδειχθεί ότι είναι ασφαλής, καλά ανεκτή και μπορεί να διενεργηθεί χωρίς να χρειαστεί νοσηλεία, ωστόσο το ποσοστό επαναστένωσης κυμαίνεται από 28% έως 47% (εν αντιθέσει με το ποσοστό βατότητας της αποκατάστασης της αζύγου που προσεγγίζει το 100%) που θα δημιουργήσει την ανάγκη επανάληψης της ενδοαγγειακής παρέμβασης. Οι επιπλοκές που έχουν αναφερθεί δεν είναι συχνές και περιλαμβάνουν την καρδιακή αρρυθμία και την άμεση επαναστένωση του φλεβικού αυλού. Μέχρι στιγμής δεν έχει αναφερθεί στη βιβλιογραφία δημιουργία φλεβικής εκτασίας/ανευρύσματος σφαγίτιδας φλέβας μετά από αγγειοπλαστική παρά τον μεγάλο αριθμό παρεμβάσεων που έχουν πραγματοποιηθεί.

9.    Πόσο εύκολο είναι να σκιστεί μια φλέβα από υπερβολικό μπαλονάρισμα; Έχει συμβεί?

Κατά την χρήση του αεροθαλάμου για την αποκατάσταση των φλεβικών στενώσεων τηρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις που διασφαλίζουν την ασφάλεια της παρέμβασης, οι οποίες είναι διεθνώς αποδεκτές και εμπεριέχουν τα μέγιστα επιτρεπτά όρια διάτασης του φλεβικού αυλού.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να είναι πολύ σπάνιες οι βιβλιογραφικές αναφορές ρήξης της φλέβας κατά τη διάρκεια της ενδοαγγειακής αποκατάστασης. Πρόκειται κυρίως για περιπτώσεις διάνοιξης φλεβικών παρακαμπτήριων μοσχευμάτων και αρτηριοφλεβικών επικοινωνιών σε νεφροπαθείς ενώ αναφέρεται και περίπτωση ρήξης άνω κοίλης φλέβας σε ασθενή με το ομώνυμο σύνδρομο. Στα πλαίσια της αντιμετώπισης του CCSVI έχει αναφερθέι ρήξη της σφαγίτιδας φλέβας κατά την παρέμβαση η οποία αντιμετωπίστηκε με τοποθέτηση ενδοπρόθεσης (stent), ωστόσο η επιπλοκή αυτή είναι σπάνια λόγω της προσεκτικής επιλογής του μεγέθους του αεροθαλάμου που θα χρησιμοποιηθεί για την αποκατάσταση της στένωσης.

Νικόλαος Λιάσης

Medical Director of Euromedic Greece

Member of: International Union of Angiology

European Vascular Society

American Venous Forum

European Venous Forum

European Society of Radiology

International Society for Neurovascular Disease (ISNVD)

 

ΤΗΛ: 2106911668

FAX: 2106911676

Το φλεβικό δίκτυο σε σχέση με το CCSVI

Η απομάκρυνση του αίματος από το κεφάλι γίνεται από τις έσω σφαγίτιδες φλέβες και από το σπονδυλικό δίκτυο. Οι σφαγίτιδες συναντούν την άνω κοίλη φλέβα μέσω της βραχιοκεφαλικής.

Το σπονδυλικό δίκτυο επικοινωνεί με τις θωρακικές φλέβες, τις κοιλιακές, την άζυγο, την ημιάζυγο καθώς και την κάτω κοίλη φλέβα. Ιδιαίτερης σημασίας έχει αναδειχθεί το παράπλευρο δίκτυο ανάμεσα στην άζυγο και την κάτω κοίλη φλέβα μέσω της αριστερής νεφρικής φλέβας. Αυτός είναι ο λόγος που ο καθετηριασμός προτείνεται να γίνεται από αριστερά, ώστε να ελέγχονται φλέβες όπως η νεφρική, των οποίων η διασύνδεση με την άζυγο ενδέχεται να είναι προβληματική.

Η ίδια η άζυγος έχει προβλήματα σε ποσοστό 86% των ασθενών, με συνηθέστερα την ύπαρξη μεμβράνης στη συμβολή της με την άνω κοίλη φλέβα, το στρίψιμο, το διάφραγμα και την ατρησία. Όταν η άζυγος έχει τέτοιου είδους προβλήματα, το αίμα θα προωθηθεί μέσω της σύνδεσης της ημιαζύγου και των κάτω κοιλιακών-οσφυικών φλεβών με την αριστερή νεφρική φλέβα. Η θεωρία του CCSVI γενικεύεται σε φλέβες, όπως η νεφρική, που υποβοηθούν την άζυγο, όταν αυτή είναι προβληματική. Σε αυτή την περίπτωση, πρέπει οπωσδήποτε η νεφρική φλέβα να λειτουργεί σωστά. Αν έχει και αυτή κάποιο είδος στένωσης, η φλεβική ανεπάρκεια γίνεται εντονότερη.

Το αίμα κατεβαίνει από το σπονδυλικό δίκτυο όταν κάποιος είναι σε όρθια θέση. Οι σπονδυλικές φλέβες, οι αυχενικές και οι έξω σφαγίτιδες συναντούν επίσης την βραχιοκεφαλική φλέβα. Αν υπάρχουν εμπόδια στην απομάκρυνση του αίματος, όπως αυτά που περιγράφει η θεωρία του CCSVI, θα δημιουργηθούν διάφορες διακλαδώσεις ανάμεσα σε φλέβες ώστε να αποτραπεί η αύξηση της πίεσης στο κεφάλι και να προωθηθεί το αίμα. Ωστόσο, σπάνια αυτό γίνεται χωρίς χρονική καθυστέρηση, χωρίς όγκος αίματος να παραμείνει για παραπάνω από όσο πρέπει στο κεφάλι. Στο δε CCSVI, έχει παρατηρηθεί ακόμη και παλίνδρομη ροή αίματος. Είναι εντυπωσιακό, για παράδειγμα, πως όταν οι σφαγίτιδες έχουν χρόνιες στενώσεις, το αίμα πολύ συχνά θα προτιμήσει το δίκτυο των θυρεοειδών φλεβών. Δε θα μπορούσε, άραγε, αυτή η επιβάρυνση των φλεβών του θυρεοειδή να οδηγήσει σε προβλήματα υπο-/υπερθυρεοειδισμού, που συχνά συνυπάρχουν με την πολλαπλή σκλήρυνση;

Η επόμενη ερώτηση: αν το αίμα τελικά βρίσκει παράπλευρο τρόπο και διαφεύγει, ποιά η συνέπεια της καθυστέρησης για τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό; Ο Dr. Salvatore Sclafani, IR, όσο πιο σχηματικά γίνεται, προτείνει την εξής θεωρία, τουλάχιστο για τον εγκέφαλο: τα εμπόδια στη ροή αναγκάζουν την κυκλοφορία του αίματος να βρει άλλο τρόπο να απομακρυνθεί το αίμα από το κεφάλι. Αυτό οδηγεί σε παλινδρόμηση τις μικρότερες παράπλευρες φλέβες – εξ ου και η φλεβική ανεπάρκεια. Κανονικά, η ροή του αίματος στο κεφάλι είναι πάντα σταθερή και μεγάλου όγκου. Αν λοιπόν υπάρχουν στενώσεις στις οδούς από όπου θα έπρεπε το αίμα, με σταθερή ταχύτητα και σταθερό όγκο, να αποχετεύεται, αυτός ο όγκος θα παλινδρομεί εσωτερικά στο κεφάλι, καταπονώντας τις εγκεφαλικές φλέβες των οποίων η λειτουργία δεν προβλέπει τόσο όγκο ή τέτοια παλινδρόμηση. Αυτή η καταπόνηση, το stretching ή τέντωμα, δημιουργεί κενά ανάμεσα στα κύτταρα που αποτελούν την επένδυση των αγγείων. Αυτό, με τη σειρά του, προκαλεί διαρροή αίματος στο κεφάλι, η οποία διαρροή θα μπορούσε να είναι μία εστία.