Tag Archives: Τ κύτταρα

Theranostic Implications of Nanotechnology in Multiple Sclerosis: A Future Perspective

Δεν κατέχω τα της νανοτεχνολογίας.  Όμως κατανοώ πως στο τρέχον τεύχος των “Αυτοάνοσων Παθήσεων” φιλοξενείται εργασία του Zamboni η οποία, ανάμεσα σε άλλα, προσδιορίζει τη σκλήρυνση ως ασθένεια του αιματεγκεφαλικού φραγμού – ένας, ευτυχώς, ανώδυνος τρόπος να την πάρεις από το ανοσοποιητικό, χωρίς να τη ρίξεις αμέσως στο CCSVI και τρομάξεις το σύμπαν των νευρολόγων.

Theranostic Implications of Nanotechnology in Multiple Sclerosis: A Future Perspective

Λένε οι συγγραφείς σχετικά:

“η ισχυρή συσχέτιση του αιματεγκεφαλικού φραγμού με τη σκλήρυνση έχει ξεκαθαριστεί μέσω ιστοπαθολογικών και μοριακών αλλαγών.  Τα υποτροπιάζοντα και προοδευτικά επεισόδια στις “επιθέσεις” της σκλήρυνσης συνοδεύονται από ρήξη του αιματεγκεφαλικού φραγμού σε τμήμα του εγκεφάλου ή της σπονδυλικής στήλης, επιτρέποντας στα Τ λεμφοκύτταρα να περάσουν και επιτεθούν στη μυελίνη, γεγονός που οδηγεί σταδιακά σε ολική απομυελίνωση.  Μία πρόσφατη υπόθεσή μας προτείνει επίσης πως ένα σύνθετο σχήμα εξωκρανιακών φλεβικών στενώσεων καθορίζει ανωμαλίες ροής όπως παλινδρόμηση και εμπόδια στις κύριες εξωκρανιακές οδούς απορροής του αίματος, δηλαδή τις σφαγίτιδες φλέβες και την άζυγο.

Αυτό οδηγεί σε παράπλευρα δίκτυα τη φλεβική ροή με αυξημένο (καθυστερημένο) τον χρόνο διέλευσης του αίματος και υποαιμάτωση του εγκεφάλου στους ασθενείς με σκλήρυνση.  Η υποαιμάτωση είναι τυπικό χαρακτηριστικό της σκλήρυνσης, και δε μπορεί να εξηγηθεί ασφαλώς από την αυτοανοσία.  Μπορεί να εξηγήσει, η υποαιμάτωση, τις συνθήκες υποξίας στις εστίες της σκλήρυνσης, την πρώιμη απώλεια αξόνων εν απουσία Τ κυττάρων και το οξειδωτικό στρες με τις βλάβες των μιτοχονδρίων.  Ένα άλλο σταθερό χαρακτηριστικό που σχετίζεται με την κακή φλεβική απορροή εκδηλώνεται με τη ρήξη του αιματεγκεφαλικού φραγμού.  Η ρήξη αυτή ενθαρρύνει τη διαπήδιση ερυθρών κυττάρων και την εναπόθεση σιδήρου στον εγκέφαλο, που πυροδοτεί τη φλεγμονώδη αντίδραση και ενισχύει το οξειδωτικό στρες.  Δε θα είναι υπερβολή εάν, αντί για ασθένεια του ανοσοποιητικού συστήματος, η σκλήρυνση χαρακτηριστεί ασθένεια του αιματεγκεφαλικού φραγμού [...]“.

*

Είχα καιρό να μιλήσω με ασθενείς που μόλις τώρα έμαθαν για το CCSVI, αλλά έχουν την MS χρόνια.  Η κυρία από τη Δυτική Μακεδονία που με πήρε τηλέφωνο ήταν κουρασμένη από το να προσπαθεί, να κάνει ό,τι της λένε, και να γίνεται χειρότερα.  Κάνει Tysabri στο ΑΧΕΠΑ αλλά κανείς δεν της εξηγεί γιατί μετά το φάρμακο πονάει για τέσσερις μέρες, και έχει επιδείνωση στα συμπτώματα.  Περπατάει με μπαστούνι, και ας έχει πάρει όλες τις ιντερφερόνες πριν το Tysabri.  Ήταν “κακή” περίπτωση; Όχι, διαγνώστηκε στα 28 και τα πρώτα χρόνια ούτε που φαινόταν κάτι πάνω της.  Τώρα, 18 χρόνια μετά, το κεφάλι της βουίζει καθημερινά από πονοκεφάλους και ημικρανίες, και τα πρώτα κινητικά προβλήματα εγκαταστάθηκαν.

Είχα καιρό να μιλήσω στο τηλέφωνο με μία γυναίκα που είναι η πραγματική γυναίκα ασθενής με MS, και όχι η ωραιοποιημένη περίπτωση της τηλεόρασης.  Και θυμήθηκα σήμερα όλη τη ματαιότητα της εποχής προ CCSVI και όλα τα προβλήματα που θα μας περίμεναν στρωμένα, αν δε γνωρίζαμε.

Έχω μία φίλη γιατρό, εξαιρετική ως φίλη και ως γιατρός, που σπούδασε – ναι, κρατηθείτε! – στη Ferrara, και είχε καθηγητή και τον Zamboni.  Ίσως της ζητήσω να μοιραστεί μαζί μας εδώ κάποιες ιστορίες που μου έχει πει για τη Ferrara, τον Zamboni, την ιατρική.  Αυτή η φίλη μου εργάζεται τώρα σε κάποιο κέντρο υγείας στη Δυτική Μακεδονία, το οποίο επισκέφθηκε ο σύζυγος της ασθενούς που ανέφερα παραπάνω.  Και, κουβέντα στην κουβέντα, η Σόφη, η φίλη, τους είπε για το CCSVI, και έτσι μας βρήκαν.  Όταν, το 2010, είχα πρωτομάθει για το CCSVI, δίσταζα να το πω στη Σόφη, με το σκεπτικό πως “είναι γιατρός, θα το απορρίψει, θα μου μιλήσει για αυτοανοσίες και φάρμακα και θα μαλώσουμε”.  Εν τέλει, η απάντηση της Σόφης ήταν “μα η σκλήρυνση δεν είναι αυτοάνοση”, το CCSVI έβγαλε νόημα αμέσως και στο δικό της μυαλό και χαίρομαι που συνεχίζει να ενημερώνει, ως γιατρός πλέον, τον κόσμο γι αυτό.

Πού να ήξερα πόσο καρμικό είναι το να έχω από τα 18 μου μία φίλη που σπούδασε στη Ferrara με καθηγητή τον Zamboni.

Ενοποιημένη πρόταση αυτοανοσίας

Ο ουρανός με τ’ άστρα:

CD8+ T-Cell Deficiency, Epstein-Barr Virus Infection, Vitamin D Deficiency, and Steps to Autoimmunity: A Unifying Hypothesis

- ξεκινάς από έναν οργανισμό γενετικά επιρρεπή στην ανεπάρκεια των CD8+ T κυττάρων (σύμφωνα με τους συγγραφείς, ανεπάρκεια αυτής της ομάδας των Τ κυττάρων παρατηρείται σε ασθενείς με αυτοάνοσες νόσους και υγιείς συγγενείς αυτών).

- του προσθέτεις χαμηλή ηλιοφάνεια/έλλειψη βιταμίνης D η οποία, σύμφωνα με τους συγγραφείς, επιδεινώνει την εν λόγω ανεπάρκεια σε CD8+ T κύτταρα.

- εκθέτεις αυτόν τον οργανισμό σε μόλυνση από Epstein Barr.

- μπλέκεις την κατάσταση, καθώς σε αυτό το σημείο αρχίζει η αποδιοργάνωση: τα ανεπαρκή CD8+ Τ κύτταρα αυτού του οργανισμού δε μπορούν τώρα να κοντρολάρουν τον Epstein Barr.  O ιός πολλαπλασιάζεται, και οδηγεί στην παραγωγή αυξημένων αντισωμάτων.

- ο ιός μολύνει το κεντρικό νευρικό σύστημα.  Β κύτταρα που έχουν προσβληθεί από τον ιό πολλαπλασιάζονται στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

- μπαίνουν τα Τ κύτταρα.

Σύμφωνα με την πρόταση των Αυστραλών, ίσως η πρόληψη και η θεραπεία από τον ιό Epstein Barr να είναι το κλειδί.  Άλλη λύση είναι η κατάπνιξη των Β κυττάρων ή η ενίσχυση των CD8+ T κυττάρων – αφού όμως πρώτα αποδειχθεί (γιατί είναι υπόθεση) σε ποιό βαθμό παρατηρείται τέτοια ανεπάρκεια στην MS.

Ο ουρανός με τ’ άστρα.

Ο καλός, ο κακός και ο σύνθετος

Η φλεγμονή χαρακτηρίζει την παθολογία της πολλαπλής σκλήρυνσης.  Εκδηλώνεται με την εμφάνιση ενεργής εστίας ή υποτροπής.  Αμφότερα υφαίνονται από μόνα τους, δοθέντος χρόνου.  Αμφότερα είναι ο στόχος θεραπείας με κορτιζόνη ή ανοσοτροποποιητικής αγωγής, που θεωρείται επιτυχημένη όταν έχει μειώσει τον αριθμό των εστιών στη μαγνητική ή των υποτροπών στον ασθενή.

Αν και η αιτία της σκλήρυνσης παραμένει άγνωστη στο μοντέλο της αυτοανοσίας, το τελευταίο δέχεται πως η ίδια η φλεγμονή είναι η εκδήλωση ενός ανώμαλου ανοσοποιητικού, και συνεπώς είναι φρόνιμο να καταστέλεται.  Με λίγα λόγια, η φλεγμονή, γλωσσολογικά σκεπτόμενοι, είναι για αυτούς το σημαινόμενο της επίθεσης, και όχι ένα σημαίνον που μπορεί να σημαίνει άλλα πράγματα από αυτά που εμείς διαβάζουμε.

Το 2002, μία ομάδα νευρολόγων από Ιταλία, Γερμανία και Σουηδία χαρακτήρισαν “απλοϊκή” τη σκέψη πως η φλεγμονή (ενεργή εστία/υποτροπή) είναι ο “κακός” της υπόθεσης, προτείνοντας πως η φλεγμονή έχει και προστατευτικό ρόλο στο κεντρικό νευρικό σύστημα και συνεπώς δεν πρέπει να γίνεται αδιάκριτη ανοσοκαταστολή στους ασθενείς με MS.

Inflammation in MS: the good, the bad, and the complex

Inflammation has always been thought of as detrimental in the pathophysiology of multiple sclerosis (MS). However, emerging genetic data, magnetic-resonance-imaging studies, and immunopathological evidence challenge this simplistic view. The evidence leads to the conclusion that inflammation is tightly regulated, and that its net effect may be beneficial in MS, thus explaining some of the results from recent trials of anti-inflammatory agents. We argue that the use of anti-inflammatory drugs to treat MS may not be appropriate in all cases. Precise identification of the inflammatory pathways to be targeted in the different phases of the disease and the timing of such interventions are therefore crucial.

Έστω ότι ένας ασθενής λαμβάνει όντως ανοσοτροποποιητική αγωγή ή συνεχή σχήματα κορτιζόνης.  Πόσο βέβαιο είναι ότι ο νευρολόγος του έχει λάβει υπόψη τις παραμέτρους της φλεγμονής που δεν πρέπει να κατασταλούν με σκοπό το μακροπρόθεσμο όφελος του ασθενούς;  Έχει γίνει καμία εξατομίκευση της θεραπείας βάσει του τύπου των εστιών που επιδεικνύει ο κάθε ασθενής, για παράδειγμα; Αμφιβάλλω.  Για άλλη μία φορά, ο ασθενής λαμβάνει μία ανώφελη πιθανόν αγωγή, με αμφισβητούμενες συνέπειες πάνω στις φλεγμονές του, τις οποίες ο νευρολόγος χαρακτηρίζει a priori “κακές”.

 Πόσο βολικό για όλους μας θα ήταν ο κόσμος να αποτελούνταν από τέτοια εύκολα δίπολα: καλούς ή κακούς, χρήσιμους ή άχρηστους, ακίνδυνους ή επικίνδυνους.  Δυστυχώς ο κόσμος είναι γκρι και οι σημασιολογικές του αποχρώσεις είναι σύνθετες.  Αυτό σημαίνει, στην περίπτωσή μας, πως η φλεγμονή έχει αποδεδειγμένα και ευεργετικό ρόλο στο κεντρικό νευρικό σύστημα και συνεπώς η άκριτη καταστολή της είναι επικίνδυνη, αν όχι τουλάχιστο αφελής.  Ευτυχώς αυτές οι προτάσεις εκστομίζονται και από νευρολόγους – δυστυχώς όχι την “αυθεντία” που επισκέπτεται ο μέσος ασθενής, και η οποία “αυθεντία” θα του πει να εμπιστεύεται τον ίδιο και τίποτα περισσότερο.

Λένε, λοιπόν, οι νευρολόγοι, των οποίων η εργασία δημοσιεύτηκε και σε νευρολογική επιθεώρηση:

Although inflammation seems to have a crucial role in demyelination and axonal loss in the early phase of MS, recent evidence suggests that inflammation is not exclusively detrimental. The morbidity rate in mice with experimental autoimmune encephalomyelitis (EAE), an animal model of MS, increased from 20% to 80% when the animals were treated with monoclonal antibodies against interferon g, a proinflammatory cytokine.20 CNS-specific production of interferon g (before or after EAE onset) can protect mice from disease progression by improving the clearance of encephalitogenic T cells via an apoptotic pathway associated with upregulation of TNF receptor 1, the so-called death receptor.21 CD4-positive T cells can induce microglia to secrete interleukin-12-inhibiting agents, such as prostaglandin E2, thus self-limiting the inflammatory process.18 T cells from the brains of patients with MS and mice with EAE can secrete factors that protect myelin, such as brain-derived neurotrophic factor.22 Myelin-basic-protein-specific encephalitogenic T cells from EAE mice may prevent secondary demyelination by helping to clear toxic substances released by the initial damage.23 Macrophages promote remyelination by the removal of myelin debris—which, renders the local environment inconducive to remyelination—from the local environment.24,25 Macrophages can also promote remyelination by secreting proinflammatory cytokines, such as TNF-a that, in turn, can directly promote proliferation of oligodendrocyte progenitors via TNF-receptor-II signalling.26 Finally, antibodies against myelin antigen, which have been thought of as final effectors in EAE and MS,27 can also promote remyelination after lysolecithin-induced demyelination in mice by inducing oligodendrocyte proliferation via specific binding to cell-surface molecules.28

Χωρίς να αναιρούν τον αυτοάνοσο χαρακτήρα της σκλήρυνσης, οι συγγραφείς αναρωτιούνται περισσότερο για το πώς αποφασίζουμε τί ακριβώς να καταστείλουμε, όταν η δράση των Τ κυττάρων, για παράδειγμα, εμποδίζει την δευτερεύουσα απομυελίνωση και αυτο-ρυθμίζει τη μη επέκταση της φλεγμονής.

Τα πράγματα είναι σύνθετα μέσα στο κεφάλι.  Να ισχυρίζεσαι πως ξέρεις ότι φταίει το ανοσοποιητικό, χωρίς να έχει αποδειχθεί αυτό, και να το καταστέλεις/τροποποιείς, είναι απλοϊκό, λένε οι συνάδελφοί σου, επικίνδυνο, λέω εγώ σαν ασθενής.

Ακόμη και αυτοάνοση να ήταν λοιπόν η σκλήρυνση, ο σωστός νευρολόγος (σχήμα οξύμωρο) θα έπρεπε να ήταν πολύ προσεκτικός με το ανοσοποιητικό μας.  Αλλά πού να τα πεις αυτά τώρα σε μία κοινότητα που ζητωκραυγάζει την έλευση του Fingolimod…

O δικός σου νευρολόγος σου είπε ποτέ πως η φλεγμονή που βλέπει στη μαγνητική ή η υποτροπή σου μπορεί να μην είναι μόνο “εχθρός”;  Εμένα δε μου το είπε.  Κι ας πίστευα ανέκαθεν πως ο κόσμος είναι γκρι, και όχι άσπρος, λευκός, και αντιμετωπίσιμος, όπως ευχολογεί αυτός.

Χαρακτηρίζοντας την επίδοση των φαρμάκων στην MS γεμάτη από “μερικές επιτυχίες, αρκετές αποτυχίες” (some successes, several failures), οι συγγραφείς αφήνουν ανοιχτό το βασικό ερώτημα: γιατί δε μπορούμε να αντιμετωπίσουμε επιτυχώς τη φλεγμονή στην σκλήρυνση; τί την πυροδοτεί; μπορεί, άραγε, η αυτοάνοση αντίδραση να είναι δευτερεύουσα;  Αναρωτιούνται, μάλιστα, γιατί η φλεγμονή έχει “αγαπημένα” σημεία στον εγκέφαλο, τα περικοιλιακά, τα οποία είναι σημεία που εξηγεί άριστα το φλεβικό μοντέλο:

Several open questions remain. What is the initiating inflammatory event in the CNS of patients with MS? Is the pathogenetic mechanism due to a secondary autoimmune phenomenon triggered by inflammation in the CNS? Are myelin antigens the primary target of the immune process or is the primary target the oligodendrocytes? Do distinct immunological mechanisms work in different disease courses and phases? Is axonal loss in the later phases of MS independent of the inflammatory process? Is there any immunological reason to explain the peculiar topography of MS lesions in the CNS? Is inflammation in MS always detrimental?

Οι ερωτήσεις τέθηκαν, οι απαντήσεις εκκρεμούν.  Πολύ πρόσφατα, όμως, μεγάλος νευρολόγος της Αγγλίας και Καθηγητής Πανεπιστημίου/Ερευνητής στην MS χλεύασε για πολλοστή φορά το CCSVI, υπαινισσόμενος πως είναι ένας εύκολος τρόπος να πλουτίσει ο κάθε Αγγειοχειρουργός.

Multiple sclerosis research

Aυτό είναι το επίπεδο των επιχειρημάτων που δεχόμαστε.  Τούτος ο κόσμος, δυστυχώς, δεν είναι μία καθαρή μαγνητική.


Φλέβα πάσαν έκερσεν

Τελικά όπου εμπλέκεται σφαγίτιδα φλέβα, υπάρχει ένας πόλεμος τριγύρω.

Στο απόσπασμα από την Ιλιάδα του Ομήρου που ακολουθεί, ο Αντίλοχος, πιστός φίλος του Αχιλλέα και του Πατρόκλου, ορμάει στη μάχη εναντίον του Θόωνα και τον σκοτώνει, αφού πρώτα τον τραυματίζει σε μία μεγάλη φλέβα του λαιμού, η οποία οι ιστορικοί εικάζουν πως είναι η έσω σφαγίτιδα.

Ἀντίλοχος δὲ Θόωνα μεταστρεφθέντα δοκεύσας

οὔτασ᾽ ἐπαΐξας, ἀπὸ δὲ φλέβα πᾶσαν ἔκερσεν,

ἥ τ᾽ ἀνὰ νῶτα θέουσα διαμπερὲς αὐχέν᾽ ἱκάνει·

τὴν ἀπὸ πᾶσαν ἔκερσεν· ὃ δ᾽ ὕπτιος ἐν κονίῃσι

κάππεσεν, ἄμφω χεῖρε φίλοις ἑτάροισι πετάσσας.

 

Ο Αντίλοχος τον Θόωνα τον τήρησε, ως εστράφη,

και ορμώντας τον εκτύπησε και του’κοψε την φλέβα.

Που άνω εις τα νώτ’ αδιάκοπα πέρα ως το ζνίχι τρέχει,

την έκοψ’ όλην. Έπεσε τ’ ανάσκελα στο χώμα

κείνος μ’ αγκάλες πεταχτές στους ποθητούς συντρόφους.

Σύμφωνα με τον ιστορικό A. R. Thompson (“Homer as a surgical anatomist” Proceedings of the Royal Society of Medicine 45, 1952), η μόνη τέτοια μεγάλη φλέβα που θα μπορούσε να έχει πληγωθεί είναι η έσω σφαγίτιδα.  Το θέμα ανακινήθηκε ξανά σε άλλη εργασία, του 1999, με τίτλο “The Wounds of Iliad”.

The wounds of Iliad

The only large vein in the neck, which T. favours, following Homer, is the internal jugular which runs rather superficially and anteriorly, emerging from behind the medial end of the collar bone and proceeding in a line towards the lobe of the ear.

Εκείνος ο πόλεμος κράτησε δέκα χρόνια.  Χρόνια αργότερα, ο ποιητής Γεώργιος Σεφέρης θα θύμιζε τις τραγικές διαστάσεις κάθε πολέμου, πόσω μάλλον εκείνου που βασίζεται σε ψεύτικες ενδείξεις:

Και στην Τροία;

Τίποτε στην Τροία-ένα είδωλο.

Έτσι το θέλαν οι θεοί.

Κι ο Πάρης, μ’ έναν ίσκιο πλάγιαζε σα να ήταν πλάσμα

ατόφιο.

κι εμείς σφαζόμασταν για την Ελένη δέκα χρόνια.

 Το αδειανό πουκάμισο της αυτοανοσίας έριξε στην Οδύσσεια της περιπλάνησης χιλιάδες ασθενείς.  Tα “αντιγόνα-φαντάσματα”, τα “αντιγόνα-είδωλα”, όπως εύστοχα παρατηρεί ένας άλλος ερευνητής, έχουν συντηρήσει μία φιλολογία υπέρ της αυτοανοσίας η οποία μπορεί να είναι λανθασμένη.  Ο Tveita δίνει τέσσερις πιθανές εκδοχές ενεργοποίησης μίας αυτοάνοσης διαδικασίας, μία από τις οποίες είναι και η “waste management and apoptotic cell antigens”.

When cells die, however, such antigens would be sequestered in apoptotic blebs and taken up by phagocytosing cells. Upon phagocytosis, these antigens are made accessible for MHC Class I and MHC Class II presentation, forming a population of dead cell ‘ghost antigens’ effectively only presented on APCs.

The danger model in deciphering autoimmunity

Ο Tveita τίθεται στην εργασία του υπέρ του “σήματος κινδύνου” – danger signal – που μπορεί να σημαίνει, τελικά, μία αυτοάνοση αντίδραση στο σώμα:

In this lies one of the fundamental postulates of the danger model—that autoreactivity per se is a normal aspect of the physiological process of tissue inflammation, whereas the defining characteristic of pathological autoimmunity (autoimmune disease) is the persistence of autoreactivity caused by a continued supply of danger signals (chronic autoreactivity).

Ανέκαθεν υπήρχε μιλιταριστικό λεξιλόγιο στην σκλήρυνση κατά πλάκας: εκστρατεία ενημέρωσης, θεραπευτική φαρέτρα, οπλοστάσιο επιλογών, νέα εποχή-νέα ξεκινήματα, μαζί πολεμάμε, κερδίζουμε τη μάχη.  Ποτέ δεν ορίστηκε όμως ο εχθρός με ακρίβεια.  Πώς θα μπορούσε, άλλωστε;  Το λεξιλόγιο καταρτίστηκε από την πλευρά των θεραπόντων και παπαγαλίστηκε από κάθε ευπειθή στρατιώτη.

Kαι, όπως γίνεται με κάθε γνήσια μυθολογία και θρησκεία, η θεωρία τους βασίστηκε σε αντιγόνα-φαντάσματα, τα οποία, όσο πιο ανύπαρκτα είναι, τόσο πιο ακατάλυτα γίνονται.

Δεν είναι δίκαιος ο αγώνας.

Μία πανελλήνια εκστρατεία ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης για την σκλήρυνση κατά πλάκας, με τα συνθήματα “Ζούμε την ελπίδα.  Μια νέα εποχή ξεκινά.  Μαζί πιο δυνατοί” γίνεται αυτές τις μέρες στην Αθήνα, η οποία εκστρατεία προειδοποιεί τους ασθενείς για τον κακό ρόλο των Τ-λεμφοκυττάρων στην MS.

Όπως τόνισε η η Επίκουρη Καθηγήτρια Νευρολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, υπεύθυνη του Ανοσογενετικού Εργαστηρίου της Α’ Πανεπιστημιακής Νευρολογικής Κλινικής του Π.Γ.Ν.Α. «Αιγινήτειο» Μαρία Αναγνωστούλη, η πολλαπλή σκλήρυνση (ΠΣ), ή σκλήρυνση κατά πλάκας κατά την παλαιότερη ορολογία, είναι μία αυτοάνοση εκφυλιστική νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ), που προσβάλλει κυρίως νέους ενήλικες, χωρίς να αποκλείεται και η προσβολή παιδιών και μεγαλυτέρων ενηλίκων. Από παθοφυσιολογικής πλευράς, η νόσος αφορά κυρίως σε καταστροφή της μυελίνης σε όλο τον άξονα του ΚΝΣ, δηλαδή εγκέφαλο και νωτιαίο μυελό, αφού προηγηθεί μία πολύπλοκη φλεγμονώδης διαδικασία ενεργοποίησης των Τ-λεμφοκυττάρων εκτός ΚΝΣ.

Τα Τ-λεμφοκύτταρα, εισερχόμενα στο ΚΝΣ, κινητοποιούν τη συμμετοχή όλων των κυττάρων και παραγόντων του ανοσοποιητικού συστήματος (Β-λεμφοκύτταρα, κυτταροκίνες, μεταλλοπρωτεϊνάσες, συμπλήρωμα κ.λπ.), γεγονός που καταλήγει στην καταστροφή της μυελίνης και στη δημιουργία απομυελινωτικών πλακών και σύντομα οδηγεί και στην καταστροφή νευρικών αξόνων.

Σε ό,τι αφορά τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου, επεσήμανε η κ.Αναγνωστούλη, μέχρι προ μηνός στη φαρέτρα των νευρολόγων υπήρχαν διαθέσιμα τόσο οι διάφορες ιντερφερόνες και το glatiramer acetate, που χρησιμοποιούνται από 15ετίας, έχουν αλλάξει πραγματικά το προφίλ της νόσου και έχουν βοηθήσει πολλούς ασθενείς, όσο και το μονοκλωνικό αντίσωμα natalizumab, από τετραετίας, με πολύ καλή ανταπόκριση και βελτίωση της κλινικής εικόνας των ασθενών.

Εκστρατεία Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης

Mμμμ.  Μυρίζει μεσαίωνας.  Μη μου ζητάτε να είμαι επιεικής με νευρολόγους.  Ώρα να πιάσω το σπαθί μου.

Προτεινόμενη αντιοξειδωτική αγωγή (Dr. Zamboni)

Σε εργασία του 2009 ο Dr. Paolo Zamboni et al συζητά το οξειδωτικό στρες σε σχέση με τις νευροεκφυλιστικές παθήσεις, καθώς και προτεινόμενα αντιοξειδωτικά συμπληρώματα διατροφής, όταν τα αντιοξειδωτικά συστήματα του οργανισμού δεν αρκούν.

Oxidative Stress and Neurodegenerative Diseases

Σε παλαιότερο ποστ εδώ έχουμε γράψει πως το οξειδωτικό στρες έχει σχέση με την καταστροφική δράση των ελευθέρων ριζών στα κύτταρα.  Οι ελεύθερες ρίζες αποτελούν παραπροιόντα του μεταβολισμού.  Παράγονται κατά τη διάρκεια των χημικών διεργασιών του μεταβολισμού, από το οξυγόνο που χρησιμοποιείται για τις βιoλογικές καύσεις.  Οι ελεύθερες ρίζες είναι δραστικές μορφές οξυγόνου και μπορούν εύκολα να βλάψουν ζωτικά βιολογικά μόρια όπως τα λιπίδια, οι πρωτείνες και το DNA των κυττάρων.  Υπό κανονικές συνθήκες, οι ελεύθερες ρίζες εξουδετερώνονται από τα αντιοξειδωτικά συστήματα του οργανισμού.  Όταν όμως στον οργανισμό παράγονται περισσότερες ελεύθερες ρίζες από όσες μπορούν να εξουδετερωθούν, διαταράσσεται η βιοχημική ισορροπία και προκαλείται οξειδωτικό στρες: χιλιάδες ελεύθερες ρίζες πολιορκούν τα κύτταρα, εισχωρούν στο εσωτερικό τους και καταστρέφουν το DNA τους.  Έτσι, δημιουργούνται εκφυλιστικές βλάβες ή μεταλλάξεις.  Καθώς στη σημερινή εποχή ενοχοποιούνται όλο και περισσότεροι περιβαλλοντικοί παράγοντες για την πληθώρα ελευθέρων ριζών στο σώμα, αντιοξειδωτικές δίαιτες έχουν γίνει μόδα, ακόμη και όταν δεν υπάρχει οφθαλμοφανή ανάγκη.

Humans are constantly exposed to free radicals created by electromagnetic radiation from the manmade environment such as pollutants and cigarette smoke. Natural resources such as radon, cosmic radiation, as well as cellular metabolisms (respiratory burst, enzyme reactions) also add free radicals to the environment.

Στην περίπτωση της σκλήρυνσης, όμως, υπάρχει ανάγκη.  Το ίδιο και στην περίπτωση της Parkinson’s, του Alzheimer  και της ALS, ασθένειες όλες νευροεκφυλιστικές που έχουν συνδεθεί με μιτοχονδριακού τύπου βλάβες.

Oxidative stress arises due to disturbed equilibrium between pro-oxidant/antioxidant homeostasis that further takes part in generation of ROS and free radicals those are potentially toxic for neuronal cells. The reason for neuronal cell hypersensitivity towards oxidative stress arises due to anatomic and metabolic factors.

Το οξειδωτικό στρες ευνοείται σε συνθήκες κακού μεταβολισμού, αναφέρουν οι συγγραφείς της εργασίας.  Αρκεί να θυμηθούμε την υπόδειξη του Zivadinov, λίγα ποστ πιο πίσω, για τον υπο-μεταβολικό χαρακτήρα της σκλήρυνσης (κακός μεταβολισμός λόγω CCSVI).  Ένας φαύλος κύκλος ξεκινάει με το CCSVI και μπορεί να παρεκτραπεί επικίνδυνα χάρη στη δράση ελευθέρων ριζών.

Brain contains high level of fatty acids which are more susceptible to peroxidation, that consumes an inordinate fraction (20%) of total oxygen consumption for its relatively small weight (2%). In addition, it is not particularly enriched in antioxidant defenses. Brain is lower in antioxidant activity in comparison with other tissues, for example, about 10% of liver. Moreover, human brain has higher level of iron in certain regions and in general has high levels of ascorbate. As evident from above data, neural cells are considered to be more susceptible to oxidative damage as compared to other body tissues.

Ενδιαφέρουσα η γνώση πως ο εγκέφαλος έχει σχετική επιρρέπεια στο οξειδωτικό στρες, καθώς καταναλώνει αρκετή ποσότητα οξυγόνου, περιέχει υψηλότερη ποσότητα σιδήρου σε ορισμένες περιοχές και διαθέτει πεπερασμένη αντιοξειδωτική ικανότητα.  Ακόμη και η φυσιολογική διαδικασία της γήρανσης συνδέεται με τη δράση του οξειδωτικού στρες.

Most astounding effect of aging can be described as neurodegeneration associated with disturbed metal metabolism. In aged brain, accumulation of redox metals (Copper, Iron and Zinc) have been found to substantively increased due to concentration of metals by blood brain barrier (BBB) at junction of neuronal environment and blood vessels. This makes aged brain more prone to initiate neurodegeneration in vicinity of neuronal cells in brain.

Για τον Dr. Zamboni, ο ίδιος ο σίδηρος στον εγκέφαλο δύναται να εκκινήσει την αλυσιδωτή αντίδραση της MS: όταν τα αγγεία του εγκεφάλου πάσχουν, λόγω αυξημένης ενδοκρανιακής πίεσης (CCSVI), διαρρηγνύονται πιο εύκολα.  Τα ερυθρά κύτταρα του αίματος, που διαρρέουν, είναι φορείς σιδήρου.  Η μυελίνη, ή μάλλον τα ολιγοδενδροκύτταρα που την παράγουν, έλκουν φυσικά τον σίδηρο, ο οποίος ειναι η τροφή τους.  Η υπερσυγκέντρωση σιδήρου, όμως, εξ αιτίας του CCSVI, δρα τοξικά στα κύτταρα και τη μυελίνη, με επακόλουθο το θάνατο αυτής – και, πιθανόν, όλα τα υπόλοιπα στάδια (μακροφάγα, Τ κύτταρα, φλεγμονή κλπ.)

Πέρα από τη σκλήρυνση, τα αντιοξειδωτικά έχουν υπονοήσει θετική δράση σε μία σειρά παθήσεων:

It has been reported in epidemiological studies that many of antioxidant compounds posses anti inflammatory, antiatherosclerotic, antitumor, antimutagenic, anticarcinogenic, antibacterial and antiviral activities to greater or lesser extent. In many cases, increased oxidative stress is a widely associated in the development and progression of diabetes and its complications which are usually accompanied by increased production of free radicals or failure of antioxidant defense. Though the intake of natural antioxidants has been reported to reduce risk of cancer, cardiovascular diseases, diabetes and other diseases associated with aging, there is considerable controversy in this area. Leukocytes and other phagocyte destroy bacteria, parasites and virus-infected cells with NO, O2, H2O2, and OCl, those are powerful oxidants and protect humans from infection. However, they cause oxidative damage and mutation to DNA and participate in the carcinogenic process if unchecked. In many cases, it is concluded that antioxidants modulate the pathophysiology of chronic inflammation up to some extent. Moreover, experiments and studies infer that antioxidants are needed to scavenge and prevent the formation of ROS and reactive nitrogen species (RNS); out of them, some are free radicals while some are not. There is growing evidence that oxidative damage to sperm DNA is increased when there is ascorbate insufficiency in diet. This strongly suggests the protective role of antioxidant in our daily diet.

Και πάμε στο ζουμί.  Αυτά που αναφέρονται σχεδόν σαν προτεινόμενα στην εργασία είναι τα εξής; κρεατίνη, σελήνιο, ψευδάργυρος, βιταμίνες A, C, E, πολυφαινόλες (πράσινο τσάι), γλουταθειόνη, αργινίνη, κιτρουλίνη, ταυρίνη, β-καροτίνη, συνένζυμο Q10.

Kαθώς υπάρχουν ενδείξεις, λένε οι συγγραφείς, πως μία αντιοξειδωτική διατροφή έχει νευροπροστατευτικό ρόλο, θέτουν πιο δραστικούς στόχους για το μέλλον, και το μέλλον της MS, με τη μορφή εμβολιασμού έναντι σε τοξικές πρωτείνες:

There are clinical evidences that neurodegenerations can be ameliorated upon dietary intake or supplementary intake of natural antioxidants. Dietary intake contains variety of antioxidants vitamin supplements those play a vital role in neuroprotection in variety of neurological disorders.
These natural antioxidants prevent oxidation of proteins, lipid peroxidations and prevent generation of ROS, thus act as upstream therapeutic barrier to OS.
One of important futuristic upstream therapeutic aspect that can regulate oxidative stress to protect neuronal cells from death is vaccination against potential toxic protein formed in different types of neuronal disorders. A promising example is Amyloid-β vaccination in AD that prevents plaque formation and subsequent neuron inflammation. This could be a therapeutic strategy for other neurological disorders lead by OS, such as in MS.
Σελίδα 1 από 512345